COVİD-19 VE ÇEVİRİMİÇİ TAHKİMİN ESASLARI

Ticari Uyuşmazlıkların Çözümü ve Çevrimiçi Tahkimin Esasları (Covid-19)

Pek çoğumuz, zor koşullar altında çalışmak zorunda kaldığımız Covid-19 pandemisi sürecinde, bir yıla aşkın süredir ticari anlamda en az etkilenebileceğimiz alternatif yollar arayışındayız. Tahkimin söz konusu uyuşmazlıkların çözümünde hızlı, güvenilir, tarafsız ve mali olarak daha uygun olması ve özellikle tam kapanmanın yaşandığı, duruşma tarihlerinin kapanma sebebiyle ertelendiği, fiziki olarak bir araya gelmenin mümkün olmadığı bir süreçte tahkimi çevirimiçi olarak pandemi koşullarına uygun bir biçimde devam etmesi, söz konusu alternatif çözüm yolları içerisinde en çok tercih edilen, akılcı ve pratik bir çözüm yolu olarak tercih edilmesini sağlamıştır. (Çevrimiçi tahkim)

Geçen yıl Mart ayından bu yana Covid-19 ülkemizde de etkisini göstermiş olup mahkeme salonları ve duruşmalar da yaşanan belirsizliklerden olumsuz anlamda etkilenmiştir.

Türkiye’de tahkimi getiren yegane merkez olan İstanbul Tahkim Merkezi, yaşanan olağanüstü koşullar karşısında öngörülü bir tutum sergileyerek bu sürecin başından itibaren duruşmaları çevirimiçi olarak yapmaya başlamıştır. Çevirimiçi tahkim, internet ağı kullanılarak çeşitli programlar kullanılarak telekonferans yoluyla duruşmaların yapıldığı teleprintler, telgraf,e-posta aracılığıyla uyuşmazlıkların çözüme kavuşturulmasıdır.

Bu hususta ISTAC tarafından ‘Çevirimiçi Duruşma ve Esasları’ yayınlamıştır. Amaç yaşanan olağanüstü koşulların yarattığı tahribarı  minimuma indirmektir. İlgilenenler için https://istac.org.tr/uyusmazlik-cozumu/tahkim/istac-cevrimici-durusma-usul-ve-esaslari/ adresinden detaylı bir biçimde inceleyebilirler.

Uyuşmazlığın Tahkim Yoluyla Çözümlenmesi

Bir uyuşmazlığın tahkim yoluyla uyuşmazlığı çözebilmesi için, uyuşmazlığın tahkime uygun olması ve tarafların, aralarındaki ilişkiden doğmuş ya da doğacak uyuşmazlıkların tahkim ile çözülmesi hususunda kendi aralarında tahkim klozunu ilgili sözleşmelerinde belirtmeleri veya tahkim anlaşması hususunda anlaşmış olmaları gerekir. Taraflar kendi aralarında yaptıkları sözleşmelerde henüz daha uyuşmazlık olmadan tahkim yoluyla uyuşmazlıkların çözülmesini tercih edebilecekleri gibi uyuşmazlık yaşandıktan sonra da kendi aralarında anlaşma yaparak ilgili uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözülmesini isteyebilirler. Kuşkusuz burada kast edilen kurumsal tahkimdir. Tahkim, taraflar arasında doğmuş veya ileride doğması muhtemel olan muayyen hukuk uyuşmazlıkların, hakemler vasıtasıyla nihaî olarak karara bağlanması olup hakemler tarafından verilen kararlar nihai ve icra edilebilir kararlardır. Kararlar, ilgili uyuşmazlık konusunun uzmanı olan hakemler tarafından, tarafların sunduğu iddia ve deliller ışığında alınmaktadır. Bu genel prensipler tahkimin içeriği, tarafların millîyeti, tahkim yeri, tahkimin usûl hukuku ve uyuşmazlıkların karakterine göre değişebilmektedir.

Milletlerarası Tahkim Kanunu md.4 uyarınca da tahkim anlaşmasının yazılı olarak yapılması gerekir, Yazılı olması koşulun sağlanması için tahkim anlaşmasının taraflarca imzalanmış mektup, telegraf, teleks, faks veya elektronik ortamda yer alan yazılı bir belge olması gerektiği önemle vurgulanmıştır.

Teknolojinin gelişmesinin hukuka kazandırdığı bir başka kolaylık da elektronik imzadır. Bu kapsamda ilgili kanun çerçevesinde güvenli e-imzanın manuel imzanın karşılığı olduğu kabul edilmiş olup kanun tarafından sınırlı sayıdaki istisnalar haricinde e-imza ile imzalanan bir belge ile manuel imza ile imzalanan bir belge aynı yasal etkiye sahiptir. Tahkim bu istisnalar kapsamında değildir. Dolayısıyla Çevirimçi tahkim anlaşması yapan taraflar e-imza kullanarak da anlaşmayı yapabileceklerdir.

Böylece taraflar tahkim yoluyla uyuşmazlığın çözülmesine yönelik iradeleri ile uyuşmazlıklarını hızlı, tarafsız bir biçimde kapanma dolayısıyla uzayan mahkeme süreçlerine takılmadan çözerek uyuşmazlıklardan kaynaklanarak tıkanan ticari hayatlarında yaşanan tıkanıklığı rahatça giderebileceklerdir. Taraflar, ortada çözülmeyi bekleyen uyuşmazlıklar için de aralarında tahkim anlaşması yaparak uyuşmazlıklarını çözebilirler. Taraflar uyuşmazlıkları çözerken hakemleri kendilerinin belirlemesi mümkündür. Tahkim konusunda iradelerini belirledikten sonra hakemlerini kendileri belirleyerek uyuşmazlığın çözümünde yaşanan uyuşmazlıklar için mahkemelerin açılmasını beklemeleri gerekmez.

Kaynakça