Tebligat Uygulamalarında Güvenlik Açıkları ve Hukuki Sonuçları
Yazar: Yalkın Dağdaş
Günümüzde neredeyse her alanda dijitalleşmenin hız kazandığı bir dönemdeyiz. Bankacılık işlemlerimizden, devletle olan ilişkilerimize kadar elektronik ortamda yürütmekteyiz. Ancak tebligat hukuku, dijitalleşme sürecine ayak uydurmaya çalışsa da uygulamada önemli eksiklikler ve aksaklıklar devam etmekte, kimi zaman kötü niyetli kişiler için bir silaha dönüşebilmektedir.
Elektronik Tebligat Sistemi (UETS) gibi yenilikçi adımlar atılmış olsa da, sistemin tebligat açısından genel çerçeveden bakıldığında tam olarak etkin şekilde işletilememesi ve konumuz dışı olsa da vatandaşların bu sisteme adaptasyonundaki zorluklar, tebligatın hukuki süreçlerdeki rolünü zayıflatmaktadır.
Geleneksel posta yoluyla yapılan tebligatlar, günümüz şartlarında hali hazırda birçok sorunu beraberinde getirmektedir. Tebligatı yapılan kişinin adresinde bulunmaması nedeni ile posta kutusuna alma haberi yapıştırılan taahhütlü gönderinin alıcısına teslim edildiği varsayılır. Fakat apartman posta kutularına bırakılan alma haberlerinin kaybolması veya kasıtlı olarak imha edilmesi, posta memurlarının ihmali veya kötü niyeti nedeniyle tebligat alma haberinin iletilmemesi ya da yurtdışında geçici olarak çalışan veya geçici süreyle tatilde olan kişilerin habersiz olması, birden fazla ikametgâhı olan kişilerde tebligatın hangi adrese ulaştırılacağı belirsizliği gibi durumlar da sıkça yaşanmakta ve muhtarlıklara dönen tebligatların ilgili kişilere bildirilmemesi, kişilerin savunma haklarını kullanamamasına ve ciddi boyutta mağduriyetlere yol açmaktadır.
Siyah Yakalı Hacker Gerçeği
Deyim yerindeyse, “siyah yakalı” tabiriyle anılan kötü niyetli beyaz yakalılar, genellikle tebligat yapılacak kişiyi gizlice takip ederek onun tatile gittiği zamanı öğrenir ve tam da bu dönemde tebligatı gönderir. Bu durum, siber dünyada sosyal mühendislik dediğimiz saldırılara benzer.
Siber saldırılarda kötü niyetli bir hacker, bilindiği üzere sistemin en savunmasız olduğu anda harekete geçer. Hukuk alanında da benzer bir mantık söz konusudur: Tebligat, kişi tatildeyken, günlük işleyişinden ve iletişim imkanlarından uzakken gönderilir. Böylece muhatap, tebligatı zamanında öğrenemez, tepki süresi kısalır ya da hiç haberdar olmayarak süreç tamamen aleyhine işler. Gerekirse, alma haberi yok edilir, muhtar kontrol altına alınır. Bu durum bilmeyenler için söylemek gerekir ki siber güvenlikte yaşanan sosyal mühendisliğe benzer ve sosyal mühendisliğin özünü oluşturan “zafiyetleri istismar etme” yaklaşımının hukuk pratiğine yansıyan bir örneğidir.
Dijital ve Geleneksel Yöntemlerin Entegrasyonu
Yaşanan sorunların çözümü için, tebligat sisteminin dijital ve geleneksel yöntemlerle entegre şekilde çalışması gerekir. Posta yoluyla yapılan tebligatlarda, kişilere ek bir dijital bildirim (SMS ve e-posta) gönderilerek tebligatın ulaştığından emin olunmalıdır ve kişi “okundu” onayı vermelidir. Mümkünse, PTT haricinde muhtarlıklara dönen tebligatların merkezi bir sistemle kayıt altına alınması ve kişiye otomatik olarak bildirim yapılması sağlanmalıdır.
En önemlisi ise UETS kullananlar için, kişilerin tebligat yöntemini (sadece UETS veya sadece posta yolu) kendilerinin seçebilmesine imkan tanınmalıdır. Yukarıda bahsedilen sebeplerden ötürü birçok avukat ve kişi mağdur olabilmektedir. UETS kullanıcılarının, tebligatların sadece UETS ile yapılmasını merkezi olarak seçebilme imkanı mahkemeler, noter ve diğer kurum veya kuruluşlardan gelecek tebligatların buradan yapılmasını sağlayacak, böylece dünyanın neresinde olursa olsun, usulen karşılaşılabilecek tüm engellerin önüne geçilmiş olacaktır. UETS için mahkemeler doğrudan tanımlama yapsa da, noterde gönderen açısından bir seçim imkanı tanıdığından alıcının aleyhine olabilmektedir.
UETS kullanmayan vatandaşlar ve UETS’nin kullanılmadığı durumlar açısından bakarsak, hem posta yolu hem de muhtarlıklar olmak üzere resmi belgeleri merkezi bir sistemle kayıt altına alan ve e-devletten erişim imkanı olan bir yapının kurulması da istişare edilip, uygulanması gereken konulardan biri olmalıdır.
Sonuç
Sonuç olarak, Tebligat Hukuku, adaletin sağlanmasında oldukça önemlidir ancak mevcut uygulamalardaki eksiklikler, gerçek ya da tüzel kişilerin mağdur olmasına neden olmaktadır. Dijitalleşme sürecinin avantajlarından tam olarak yararlanabilmek için UETS’nin daha etkin hale getirilmesi, posta tebligatlarında ek güvenlik önlemlerinin alınması ve muhtarlık tebligatlarının daha sıkı takip edilmesi gerekmektedir. Dijitalleşme sadece bir kolaylık değil, artık bir zorunluluk ve güvenlik aracı haline geldiğini düşünürsek tebligat yöntemlerinin de yukarıda değindiğimiz hususlarla uygulanmaya alınmalıdır.
Yazar: Yalkın Dağdaş
Bilgi Güvenliği | Siber Güvenlik | Bilişim Hukuku
Hukuk ve Bilişim Dergisi ve Blog kısmımızda,
Bilişim Suçları
Blockchain ve Dijital Paralar
Yapay Zekâ ve Robot Hukuku
Elektronik Ticaret Hukuku
İnternet Hukuku
Kişisel Verilerin Korunması Hukuku
Start-Up Hukuku
E-Spor Hukuku
Fikri Mülkiyet Hukuku ve benzer teknoloji hukuku alanlarında yazılar okuyucularımıza sunulmaktadır.