Türkiye’de Girişim Devlet Destekleri (Start-Up’lara Devlet Destekleri)

Giriş: Teşvik Hukukunun Sosyo-Ekonomik Temelleri

Modern sosyal devlet ilkesinin bir gereği olarak Türkiye Cumhuriyeti, hem toplumsal refahın tesisi hem de ekonomik kalkınmanın sürdürülebilirliği adına geniş bir teşvik ve destek yelpazesi sunmaktadır. 2026 yılı itibarıyla yürürlükte olan regülasyonlar, dijital dönüşüm ve yeşil ekonomi ekseninde girişimcilik faaliyetlerini sübvanse ederken; dezavantajlı grupların ekonomik hayata entegrasyonunu da hukuki güvence altına almaktadır. İşbu yazıda start-uplara devlet destek ve teşvikleri (girişim devlet destekleri) anlatılacaktır.

II. Girişimcilik ve Teknoloji Hukuku Ekseninde Teşvikler

Türkiye’de girişimcilik devlet destekleri; temel olarak KOSGEB, TÜBİTAK ve İŞKUR gibi kamu kurumları aracılığıyla regüle edilmektedir.

KOSGEB Girişimci Destekleri (2026 Yılı)

KOSGEB’in 2026 yılı 1. dönem başvuruları, girişimcilik faaliyetlerini iki kademeli bir destek yapısına oturtmuştur. Start-Uplara yapılan teşvikler bakımından ilk olarak KOSGEB destekleri gelmektedir. Gerçekten de KOSGEB çok faydalı destekleri girişimlere sunmaktadır.

• İş Kurma Desteği: Şahıs şirketi kuruluş aşamasında yaklaşık 10.000 TL tutarındaki hibe desteği, girişimcinin, genç (30 yaş altı), engelli veya şehit/gazi yakını olması durumunda 150.000 TL ilave hibe ile tanzim edilmektedir. Ayrıca sermaye şirketlerine de 20.000 TL tutarında kuruluş desteği sağlanmaktadır.
• İş Geliştirme Desteği: Ayrıca 2.000.000 TL üst limitli bu destek %80 oranında finansman sağlamakta olup %20 geri ödemelidir.

TÜBİTAK Destekleri (Ar-Ge ve İnovasyon Destekleri )

TÜBİTAK tarafından yürütülen 1501, 1507 ve 1512 (BİGG) programları, teknoloji hukuku literatüründe “risk sermayesinin kamu eliyle desteklenmesi” olarak belirtilmektedir.

• 1507 KOBİ Ar-Ge Programı: 3.000.000 TL bütçeye kadar harcamaların %75’i hibe yoluyla karşılanmaktadır. (%25 geri ödemeli)
• 1512 BİGG Programı: Genç girişimcilerin teknoloji tabanlı iş fikirleri, 1.000.000 TL’ye varan sermaye desteğiyle ticarileştirilmektedir.

Vergi Hukuku ve Vergi İstisnaları

Doğrudan nakdi yardımların yanı sıra, 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamındaki muafiyetler, girişimciler için dolaylı fakat yüksek etkili birer mali destek enstrümanıdır.

• Teknopark Vergi İstisnaları: 2028 yılı sonuna kadar geçerli olan düzenleme uyarınca; bölge içi faaliyetlerden elde edilen kazançlar Kurumlar Vergisi’nden, yazılım teslimleri ise KDV’den muaftır.
• Genç Girişimci Vergi Avantajı: 29 yaş altı girişimciler için 3 yıl boyunca yıllık 430.000 TL (toplam 1.290.000 TL) kazanç istisnası, Gelir Vergisi Kanunu kapsamında teşvik edici bir norm olarak uygulanmaktadır. Bu uygulama 1 Ocak 2026’da sona ermiştir.

III. Temel Destek Mekanizmalarının Risk Matrisi

IV. Geri Ödemeli Destek Taahhütnamesi Hukuki Analizi

Girişimcinin sistem üzerinden onayladığı taahhütname, idareye geniş denetim ve rücu yetkileri tanımaktadır. Burada öne çıkan kritik hususlar şunlardır:

• Mülkiyetin Sınırlandırılması: Destek kapsamında alınan teçhizat ve yazılımın mülkiyeti işletmeye ait olsa da, destek süresince (36 ay) satılması, kiralanması veya rehin gösterilmesi hukuken yasaklanmıştır.
• İhtiyati Tedbir ve Haciz Bildirimi: Destekli mallar üzerine ihtiyati haciz konulması durumunda, idareye 7 gün içinde yazılı bildirim yapma yükümlülüğü bulunmaktadır; aksi takdirde destek muaccel hale gelecektir.
• Yer Değiştirme Yasağı: İşletmenin, projenin onaylandığı ilden farklı bir ile taşınması, kurulun onayına tabi olup, aksi durum desteğin sonlandırılması durumu da göz önünde bulundurulmalıdır.

V. Hukuki Uygunluk Beyanı ve Risk Yönetimi

İşletmelerin rücu riski ile karşılaşmaması adına aşağıdaki “Hukuki Uygunluk Beyanı” maddelerini iş süreçlerine dahil etmesi önerilir:

1. Sektörel Uygunluk: Faaliyet gösterilen NACE kodunun, ilan edilen stratejik sektör listesiyle (Örn: C-İmalat, 62-Yazılım) tam uyumlu olduğunun tespiti.
2. İstihdam Denetimi: Personel gideri destekleri için asgari 360 prim günü (İş Kurma) veya 90 prim günü (Faiz Desteği) şartlarının periyodik takibi.
3. Harcama Şeffaflığı: Destek kapsamında alınan mal/hizmetin; girişimcinin eşi, çocukları veya birinci derece akrabalarından alınmamış olması (Akraba Yasağı).

Sonuç ve Değerlendirme

Türk hukukunda devlet destekleri, karmaşık bir idari yapı ve sık değişen mevzuat hükümlerine tabidir. 2026 yılı itibarıyla sunulan HIT-30 ve Yeşil Sanayi Destek Programı gibi ileri düzey mekanizmalar, Türkiye’nin küresel değer zincirindeki konumunu güçlendirme iradesini yansıtmaktadır. Girişimcilerin, idari işlemlerin sakatlanmaması ve rücu riskinin oluşmaması adına, taahhütnamelerde yer alan yükümlülükleri ve başvuru takvimlerini (Örn: Mart 2026 TÜBİTAK kapanış tarihleri) titizlikle takip etmeleri hukuki bir zorunluluktur.

Bu anlamda özellikle teknoloji girişimcilerinin (start-up) finansal taraflarını güçlendirmeleri için son derece önemli olan bu desteklerde elle tutulur ve güven verici bir proje oluşturarak tüm bu destek şartlarını da önemseyerek ve tabi ki sunumlarına önem vererek ilerlemeleri önemlidir.

Av. Ali ERŞİN’in A&E Hukuk ve Danışmanlık’taki blog yazılarını görmek için bağlantıya tıklayınız.

Yazarın “Borca Dayalı Kitle Fonlaması” isimli yazısına bağlantıdan ulaşabilirsiniz.

Yazar: Av. Ali ERŞİN (LL.M.) / Hukuk ve Bilişim Der. Gen. Koor. / A&E Hukuk ve Danışmanlık

Mail: av.ersinali@gmail.com

Tel: 0541 316 96 21

Hukuk ve Bilişim Dergisi

Hukuk ve Bilişim Dergisi ve Blog kısmımızda,

Bilişim Suçları
Blockchain ve Dijital Paralar
Yapay Zekâ ve Robot Hukuku
Elektronik Ticaret Hukuku
İnternet Hukuku
Kişisel Verilerin Korunması Hukuku
Start-Up Hukuku
E-Spor Hukuku
Fikri Mülkiyet Hukuku ve benzer teknoloji hukuku alanlarında yazılar okuyucularımıza sunulmaktadır.

hukukvebilisim.org

ar-ge BİGG destek girişim girişimci desteği kobi kosgeb start up teşvik TUBİTAK